Szalka z hodowlą wraca z cieplarki po tygodniu, a pożywka jest wyschnięta i popękana. Roztwór wzorcowy w kolbie po weekendzie ma inne stężenie, bo część rozpuszczalnika odparowała spod korka. Oba problemy rozwiązuje pasek folii długości dłoni: parafilm. Pod warunkiem, że wiesz, jak go rozciągnąć, gdzie owinąć i do czego się nie nadaje.
Parafilm jest w niemal każdym laboratorium, a mimo to rzadko ktoś wyjaśnia, jak działa. W tym poradniku opisujemy, czym jest Parafilm M, do czego służy, jakie ma właściwości i odporność chemiczną (na danych producenta), jak go poprawnie nakładać i jaką rolkę wybrać. Na końcu sprawdzamy, czy opłaca się dozownik zamiast nożyczek i czym oryginalny Parafilm M różni się od innych folii uszczelniających.
Spis treści
- Czym jest parafilm?
- Do czego służy parafilm w laboratorium?
- Właściwości Parafilm M – dane techniczne
- Odporność chemiczna i temperaturowa parafilmu
- Jak używać parafilmu? Krok po kroku
- Jaką rolkę Parafilm M wybrać? 50, 100 czy 500 mm
- Dozownik do parafilmu – czy warto?
- Parafilm M czy inna folia uszczelniająca? Porównanie
- Najczęstsze błędy przy pracy z parafilmem
- Podsumowanie i checklista zakupowa
- Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czym jest parafilm?
Parafilm M to elastyczna, półprzezroczysta folia uszczelniająca z mieszaniny wosków i poliolefin. Ma grubość 127 µm i jest nawinięta na rolkę razem z papierem przekładkowym, który nie pozwala warstwom skleić się ze sobą. Folia nie ma kleju: przywiera do szkła, plastiku i samej siebie dopiero wtedy, gdy ją rozciągniesz i dociśniesz palcami.
Nazwa „parafilm” przylgnęła do całej grupy podobnych folii, ale Parafilm® to zastrzeżony znak towarowy. Folię opracowała w latach 30. XX wieku firma Marathon Paper Mills, a dziś produkuje ją Amcor (dawniej Bemis) w USA, według Amcor niemal w tej samej recepturze co blisko sto lat temu. Do laboratoriów folia trafiła w latach 50. i zyskała przydomek „taśmy klejącej nauki”.
Litera M pochodzi od pierwotnego zastosowania folii, czyli mocowania map (ang. mounting). Amcor produkuje też wersje dla florystów i ogrodników, ale do pracy z próbkami, odczynnikami i hodowlami kupujesz właśnie Parafilm M.
Do czego służy parafilm w laboratorium?
Parafilm służy do tymczasowego zamykania i uszczelniania naczyń, zwłaszcza tam, gdzie zwykły korek lub nakrętka nie wystarcza albo nie pasuje. Najczęstsze zastosowania:
- Szalki Petriego z hodowlą. Pasek folii owinięty wokół styku pokrywki z dnem ogranicza wysychanie pożywki i dostęp zanieczyszczeń, a szalka nie otworzy się przy przenoszeniu. Więcej o samych szalkach piszemy we wpisie Szalka Petriego – do czego służy, jak używać, jak dobrać?.
- Probówki i fiolki. Folia na korku lub nakrętce chroni przed odparowaniem przy dłuższym przechowywaniu i dodatkowo zabezpiecza próbkę w transporcie wewnętrznym.
- Kolby, zlewki i cylindry. Przykrycie wylotu kolby Erlenmeyera lub zlewki, gdy roztwór ma postać „na chwilę” albo czeka do jutra.
- Butelki z odczynnikami. Owinięcie gwintu ogranicza wnikanie wilgoci i ulatnianie się zawartości.
- Naczynia o nietypowym kształcie. Folia rozciąga się o ponad 350%, więc dopasuje się do szlifu, krawędzi z wylewem czy wylotu bez dopasowanego korka.
Dlaczego to działa? Parafilm prawie nie przepuszcza pary wodnej, ale przepuszcza tlen i dwutlenek węgla. Zawartość naczynia nie wysycha, a hodowla tlenowa w zamkniętej szalce nadal „oddycha”. To odróżnia go od zwykłej folii spożywczej i taśmy klejącej.
Parafilm jest jednym z podstawowych materiałów w wyposażeniu laboratorium mikrobiologicznego, ale tak samo przydaje się w laboratorium chemicznym, analitycznym i w pracowni szkolnej. Wszystkie folie, korki i nakrętki znajdziesz w kategorii Korki, nakrętki i folie uszczelniające.
💡 Wskazówka: parafilm nie zastępuje szczelnego zamknięcia. Przy roztworach lotnych, żrących i do długiego przechowywania podstawą jest korek lub nakrętka, a folia jest dodatkową warstwą na wierzchu.
Właściwości Parafilm M – dane techniczne
Poniższe dane pochodzą od producenta, Amcor (karta danych technicznych Parafilm M), i z opisu produktu w naszym sklepie. Producent zaznacza, że są to wartości orientacyjne, a nie specyfikacja.
| Parametr | Wartość | Co to oznacza w praktyce |
|---|---|---|
| Skład | mieszanina wosków i poliolefin, papier przekładkowy | bez kleju, nie zostawia lepkich resztek |
| Grubość | 127 µm | cienka, ale wytrzymała po rozciągnięciu |
| Gęstość | 0,922 g/cm³ | – |
| Wydłużenie przy zerwaniu | ponad 350% | owiniesz naczynia o nieregularnym kształcie |
| Przepuszczalność pary wodnej | 1 g/(m²·doba), 38 °C, 90% wilg. wzgl. | zawartość praktycznie nie wysycha |
| Przepuszczalność tlenu | 300 cm³/(m²·doba) | hodowla tlenowa ma dostęp do powietrza |
| Przepuszczalność CO₂ | 1200 cm³/(m²·doba) | dwutlenek węgla nie gromadzi się w naczyniu |
| Temperatura mięknienia | 54 °C | powyżej folia traci kształt i szczelność |
| Temperatura topnienia | 100 °C | – |
| Zakres pracy | od –45 °C do +50 °C | lodówka, zamrażarka, cieplarka 37 °C ✅; autoklaw ❌ |
| Kolor | naturalny, półprzezroczysty | widzisz zawartość i opis na naczyniu |
| Przechowywanie | 7–32 °C, wilgotność 35–55%, z dala od słońca i grzejników | w tych warunkach nie ma terminu ważności |
Według opisu produktu folia jest nietoksyczna i nie wymaga karty charakterystyki.
Odporność chemiczna i temperaturowa parafilmu
Odporność chemiczna
Producent badał folię po 24 godzinach kontaktu w temperaturze 23 °C:
| Substancja | Stężenie | Wynik |
|---|---|---|
| Kwas solny (HCl) | 12 N | ✅ brak zmian |
| Kwas siarkowy (H₂SO₄) | 36 N | ✅ brak zmian |
| Kwas azotowy (HNO₃) | 16 N | ✅ odporny, lekkie przebarwienie |
| Wodorotlenek sodu (NaOH) | 22% | ✅ brak zmian |
| Amoniak (wodny roztwór) | 28% | ✅ brak zmian |
| Metanol | – | ✅ brak zmian |
| Etanol | 95% | ✅ brak zmian |
| Izopropanol | 99% | ✅ brak zmian |
| Roztwór NaCl | 20% | ✅ brak zmian |
| Nadmanganian potasu (KMnO₄) | 5% | ✅ odporny, lekkie przebarwienie |
| Roztwór jodu | 0,1 N | ✅ odporny, lekkie przebarwienie |
| Rozpuszczalniki chlorowane, np. chloroform | – | ❌ niezalecany |
| Niepolarne rozpuszczalniki alifatyczne i aromatyczne, np. heksan, toluen | – | ❌ niezalecany |
Według producenta folia znosi wiele substancji polarnych do 48 godzin. Po tym czasie może stać się krucha. Jeśli więc zabezpieczasz naczynie z kwasem, zasadą lub alkoholem na dłużej niż dwie doby, sprawdzaj folię i wymieniaj ją albo użyj szczelnego korka czy nakrętki.
⚠️ Uwaga: woski i poliolefiny rozpuszczają się w rozpuszczalnikach niepolarnych. Folia na butelce z chloroformem, heksanem czy toluenem mięknie i przestaje uszczelniać, a jej składniki mogą przedostać się do zawartości. Do takich odczynników używaj oryginalnego zamknięcia z odpowiedniego materiału.
Odporność temperaturowa
Zakres pracy Parafilm M to od –45 °C do +50 °C. Wynikają z tego proste zasady:
- lodówka (2–8 °C) i zamrażarka (–20 °C): ✅ folia sprawdza się dobrze,
- cieplarka 37 °C: ✅ standardowe zastosowanie przy szalkach z hodowlą,
- zamrażarka niskotemperaturowa (–80 °C) i ciekły azot: ❌ poza zakresem pracy. Do takich warunków wybierz krioprobówki z zakrętką,
- łaźnia wodna powyżej 50 °C, suszarka, autoklaw: ❌ temperatura mięknienia to 54 °C, więc folia straci kształt.
Jak używać parafilmu? Krok po kroku
Najczęstsza praca z parafilmem to zamknięcie szalki Petriego. Ta sama technika działa przy probówce, kolbie czy butelce.
- Odetnij pasek. Na szalkę o średnicy 90 mm wystarczy pasek długości ok. 10 cm (pasek po rozciągnięciu obejdzie brzeg z zapasem). Najwygodniej robi się to w dozowniku, bez nożyczek.
- Zdejmij papier przekładkowy. Folia przylega papierem do jednej strony. Oderwij go, trzymając pasek za końce.
- Rozciągnij folię. Ciągnij powoli za oba końce, aż pasek wyraźnie się wydłuży i zwęży. Rozciągnięta folia staje się cieńsza i zaczyna lekko lepić się do siebie, bo tak działa jej samouszczelnienie.
- Owiń brzeg naczynia. Przyłóż pasek do styku pokrywki z dnem szalki i owijaj, lekko naciągając. Na końcu zrób zakładkę na początek paska i dociśnij ją palcem, żeby ciepło dłoni „zgrzało” warstwy.
Przy probówce lub kolbie owiń folię najpierw na wierzchu korka albo wylotu, a potem dwa razy wokół szyjki. Zawsze ciągnij folię w dół, w stronę korpusu naczynia, bo wtedy krawędź nie odklei się przy przenoszeniu.
Po użyciu folię po prostu odwijasz. Nie zostawia kleju, więc na szkle nie ma lepkich śladów i opis markerem pozostaje czytelny.
Jaką rolkę Parafilm M wybrać? 50, 100 czy 500 mm
Parafilm M występuje w czterech rozmiarach. Szerokość dobierasz do naczyń, a długość do zużycia.
| Kod | Szerokość × długość | Powierzchnia folii | Do czego najlepiej | Zobacz |
|---|---|---|---|---|
| PM992 | 50 mm × 75 m | 3,75 m² | probówki, fiolki, małe kolby | Zobacz → |
| PM996 | 100 mm × 38 m | 3,8 m² | szalki Petriego, zlewki, butelki, umiarkowane zużycie | Zobacz → |
| PM999 | 100 mm × 75 m | 7,5 m² | jak PM996, dla laboratorium z dużym zużyciem | Zobacz → |
| PM998 | 500 mm × 15 m | 7,5 m² | duże pojemniki, docinanie arkuszy na wymiar | Zobacz → |
PM996 czy PM999? Obie rolki mają szerokość 100 mm, a różnią się długością: 38 m i 75 m. PM999 ma więc prawie dwa razy więcej folii. Jeśli folii używa kilka osób albo zamykasz codziennie kilkadziesiąt szalek, większa rolka wychodzi taniej w przeliczeniu na metr i rzadziej ją wymieniasz. Przy okazjonalnym użyciu wystarczy PM996.
50 czy 100 mm? Pasek 100 mm łatwo przeciąć wzdłuż na dwa węższe, ale cięcie 50 mm na szersze jest niemożliwe. Jeśli masz tylko jedną rolkę i zamykasz zarówno probówki, jak i szalki, wybierz 100 mm. Rolka 50 mm jest wygodna, gdy pracujesz głównie z probówkami i fiolkami.
Przy porównaniu ofert patrz na powierzchnię folii w m², a nie tylko na cenę rolki. Rolki PM992 i PM996 mają podobną powierzchnię (3,75 i 3,8 m²), choć różnią się szerokością i długością.
Dozownik do parafilmu – czy warto?
Rolka parafilmu w otwartym pudełku i nożyczki na blacie to codzienny widok w laboratorium. Działa, ale ma wady: papier przekładkowy rozwija się i plącze, paski wychodzą krzywe, a nożyczki „wędrują” między stanowiskami. Rozwiązaniem jest dozownik.
Dozownik Heathrow Scientific 120758
Dozownik do Parafilmu M Heathrow Scientific nakłada się bezpośrednio na oryginalne pudełko Parafilm M. Nie wyjmujesz rolki, nie potrzebujesz narzędzi ani montażu.
- Zgodne rolki: jedna rolka 100 mm (PM996 lub PM999) albo dwie rolki 50 mm (PM992) obok siebie.
- Cięcie: przesuwne ostrze bezpieczeństwa schowane w prowadnicy. Nie trzymasz w ręku nożyczek ani odsłoniętego noża.
- Materiał: ABS, naturalny, półprzezroczysty.
- Wymiary: 122 × 172 × 99 mm (szer. × gł. × wys.).
- W zestawie: dozownik i dwa ostrza. Zapasowe ostrza są dostępne u producenta.
- Czyszczenie: przetarcie etanolem lub izopropanolem. Dozownika nie autoklawuje się.
Nożyczki czy dozownik?
| Kryterium | Nożyczki i otwarte pudełko | Dozownik Heathrow Scientific |
|---|---|---|
| Papier przekładkowy | rozwija się i plącze na blacie | zostaje w pudełku |
| Szerokość i prostość paska | zależy od ręki | równa krawędź wzdłuż prowadnicy |
| Odpady folii | więcej (krzywe i podarte paski) | mniej |
| Bezpieczeństwo | odsłonięte ostrza na wspólnym stanowisku | ostrze schowane w prowadnicy |
| Dwie rolki naraz | ❌ | ✅ dwie rolki 50 mm obok siebie |
Dozownik najbardziej opłaca się tam, gdzie z jednej rolki korzysta kilka osób: w laboratorium mikrobiologicznym i hodowli komórkowych, na wspólnych stanowiskach, w pracowniach dydaktycznych i wszędzie tam, gdzie zasady BHP ograniczają luźne ostrza na blacie.
💡 Częsty błąd: cięcie tępym ostrzem. Gdy folia zamiast równo się ciąć zaczyna się szarpać i rwać, wymień ostrze. Nie dociskaj mocniej, bo tylko zniekształcisz pasek.
Parafilm M czy inna folia uszczelniająca? Porównanie
Oprócz oryginalnego Parafilm M w naszej ofercie są dwie inne folie uszczelniające. Porównanie na podstawie danych z opisów produktów:
| Cecha | Parafilm M (Amcor) | Biologix Paraffin | WAXFILM |
|---|---|---|---|
| Skład | woski i poliolefiny | poliolefiny i woski parafinowe | nie podano w opisie |
| Grubość | 127 µm | 125 µm | nie podano w opisie |
| Rozciągliwość | ponad 350% | do 400% | do 200% |
| Zakres temperatur | od –45 °C do +50 °C | od –80 °C do +90 °C | nie podano w opisie |
| Przepuszczalność gazów i pary | podana liczbowo | opisana bez liczb | nie podano w opisie |
| Odporność chemiczna | tabela producenta (24 h, 23 °C) | ogólnie: kwasy, zasady, część rozpuszczalników | sole, kwasy nieorganiczne i zasady do 48 h |
| Szerokości | 50, 100 i 500 mm | 30, 100 i 500 mm | 50 i 100 mm |
| Pasuje do dozownika Heathrow 120758 | ✅ (oryginalne pudełko) | nie podano | nie podano |
Jak wybrać:
- Parafilm M wybierz, gdy potrzebujesz pełnych, opublikowanych danych producenta (przepuszczalność, odporność chemiczna) albo procedura w laboratorium wprost wymaga Parafilm M. To także jedyna z tych folii, do której pudełka pasuje dozownik Heathrow Scientific.
- Biologix Paraffin to zamiennik, gdy potrzebujesz szerszego zakresu temperatur podanego przez producenta albo wąskich rolek 30 mm.
- WAXFILM sprawdzi się przy prostym zamykaniu naczyń z roztworami wodnymi, kwasami i zasadami, gdy nie potrzebujesz szczegółowych danych technicznych.
⚠️ Uwaga: nazwa „parafilm” jest często używana zamiennie dla każdej folii woskowej. Jeśli metoda badawcza, SOP lub dokumentacja jakości wymienia Parafilm M, kupuj oryginał z kodem PM99x. Właściwości zamienników mogą się różnić, a według testów Amcor badana folia konkurencyjna przepuszczała wielokrotnie więcej tlenu i pary wodnej.
Najczęstsze błędy przy pracy z parafilmem
- Owijanie bez rozciągania. Nierozciągnięta folia nie przylega do siebie i odpada przy pierwszym ruchu. Rozciągnij pasek, zanim przyłożysz go do naczynia.
- Pozostawienie papieru przekładkowego. Folia owinięta papierem do środka nie uszczelnia. Zawsze zdejmij papier przed nałożeniem.
- Parafilm na rozpuszczalniku niepolarnym. Chloroform, heksan, toluen i rozpuszczalniki chlorowane rozpuszczają folię. Używaj szczelnych zamknięć z materiału odpornego na dany odczynnik.
- Parafilm w autoklawie, suszarce lub gorącej łaźni. Folia mięknie w 54 °C. Owijaj naczynia dopiero po sterylizacji i ostygnięciu.
- Parafilm w zamrażarce –80 °C lub w ciekłym azocie. To poza zakresem pracy od –45 °C. Przy przechowywaniu w bardzo niskiej temperaturze polegaj na krioprobówkach z zakrętką.
- Traktowanie folii jak zamknięcia gazoszczelnego. Parafilm przepuszcza tlen i CO₂. Do hodowli beztlenowych i próbek wrażliwych na powietrze potrzebne są inne rozwiązania.
- Zostawianie folii na długie tygodnie przy agresywnych chemikaliach. Po ok. 48 godzinach kontaktu z wieloma substancjami polarnymi folia może kruszeć. Sprawdzaj ją regularnie albo zastąp korkiem lub nakrętką.
- Przechowywanie rolki na parapecie lub przy grzejniku. Słońce i ciepło psują folię jeszcze przed użyciem. Trzymaj rolkę w pudełku w temperaturze 7–32 °C.
Podsumowanie i checklista zakupowa
Parafilm M to proste, ale bardzo skuteczne zabezpieczenie: zatrzymuje wilgoć, przepuszcza tlen i CO₂, dopasowuje się do każdego naczynia i nie zostawia kleju. Działa w zakresie od –45 °C do +50 °C i znosi kontakt z kwasami, zasadami i alkoholami, ale nie z rozpuszczalnikami niepolarnymi. Najwięcej korzyści daje w połączeniu z dozownikiem, który oszczędza folię i usuwa nożyczki ze stanowiska.
- ✅ Wiem, jakie naczynia będę zamykać: probówki (50 mm), szalki i zlewki (100 mm) czy duże pojemniki (500 mm).
- ✅ Dobrałem długość rolki do zużycia (PM996 38 m czy PM999 75 m).
- ✅ Sprawdziłem, że zawartość naczyń nie zawiera chloroformu, heksanu, toluenu ani innych rozpuszczalników niepolarnych.
- ✅ Temperatura przechowywania mieści się w zakresie od –45 °C do +50 °C.
- ✅ Folię nakładam po sterylizacji, nie przed autoklawowaniem.
- ✅ Wiem, czy procedura wymaga oryginalnego Parafilm M, czy wystarczy zamiennik.
- ✅ Rozważyłem dozownik, jeśli z rolki korzysta kilka osób.
- ✅ Mam miejsce na przechowywanie rolki z dala od słońca i grzejnika.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Co to jest parafilm?
Parafilm to elastyczna folia uszczelniająca z mieszaniny wosków i poliolefin, używana w laboratoriach do tymczasowego zamykania probówek, kolb, zlewek i szalek Petriego. Po rozciągnięciu przywiera do naczynia i do samej siebie bez kleju. Parafilm M to oryginalna laboratoryjna wersja tej folii produkowana przez firmę Amcor.
Czy parafilm jest gazoszczelny?
Nie. Parafilm M prawie nie przepuszcza pary wodnej (1 g/(m²·doba)), ale przepuszcza tlen (300 cm³/(m²·doba)) i dwutlenek węgla (1200 cm³/(m²·doba)). Dzięki temu chroni zawartość przed wysychaniem, a hodowle tlenowe w zamkniętych szalkach mają dostęp do powietrza.
Czym różni się Parafilm M PM996 od PM999?
Obie rolki mają szerokość 100 mm. PM996 ma 38 m długości (3,8 m² folii), a PM999 75 m (7,5 m² folii), czyli prawie dwa razy więcej. PM999 opłaca się w laboratoriach z dużym zużyciem, PM996 przy okazjonalnym użyciu.
Czy parafilm można autoklawować i w jakiej temperaturze go używać?
Nie można. Zakres pracy Parafilm M to od –45 °C do +50 °C, a w 54 °C folia mięknie. Sprawdza się w lodówce, zamrażarce –20 °C i cieplarce 37 °C, ale nie w autoklawie, suszarce, zamrażarce –80 °C ani w ciekłym azocie. Naczynia owijaj dopiero po sterylizacji i ostygnięciu.
Czy parafilm jest odporny na rozpuszczalniki?
Na wiele substancji polarnych tak: w teście producenta (24 h, 23 °C) nie zmieniał się w kontakcie z metanolem, etanolem 95%, izopropanolem 99%, stężonymi kwasami solnym i siarkowym oraz zasadami. Nie jest zalecany do rozpuszczalników chlorowanych i niepolarnych, takich jak chloroform, heksan czy toluen.
Czy parafilm ma termin ważności?
Według producenta nie, jeśli rolka jest przechowywana w temperaturze 7–32 °C, przy wilgotności 35–55%, z dala od słońca i źródeł ciepła, najlepiej w oryginalnym pudełku.
Jakie rolki pasują do dozownika Heathrow Scientific 120758?
Dozownik nakłada się na oryginalne pudełko Parafilm M i mieści jedną rolkę 100 mm (PM996 lub PM999) albo dwie rolki 50 mm (PM992) obok siebie. W zestawie są dwa ostrza, a zapasowe można dokupić u producenta.
Szukasz folii uszczelniającej do swojego laboratorium? Sprawdź naszą pełną ofertę korków, nakrętek i folii uszczelniających – oryginalny Parafilm M firmy Amcor w rolkach 50, 100 i 500 mm, dozownik Heathrow Scientific nakładany na pudełko, zamienniki Biologix i WAXFILM, a do tego korki do probówek, korki gumowe i celulozowe korki bakteriologiczne w jednym zamówieniu.
Artykuł opracowany przez zespół Greenlo.pl na podstawie wieloletniego doświadczenia w zaopatrzeniu laboratoriów.
